Cảnh Báo: Chia Nhỏ Hóa Đơn Dưới 5 Triệu Có Được Khấu Trừ Thuế GTGT?

Từ ngày 01/7/2025, quy định mới về điều kiện khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với các hóa đơn có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên đã chính thức có hiệu lực theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Theo đó, các giao dịch này bắt buộc phải được thanh toán không dùng tiền mặt. Điều này đặt ra một băn khoăn lớn cho nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh: Liệu việc chia nhỏ hóa đơn dưới 5 triệu đồng để tiếp tục thanh toán tiền mặt có được chấp nhận khấu trừ thuế GTGT hay không? Để giải đáp thắc mắc này, các tổ chức và cá nhân kinh doanh cần hiểu rõ bản chất của nghiệp vụ kinh tế và tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật thuế hiện hành.

1. Quy Định Mới Từ 01/7/2025: Hóa Đơn Từ 5 Triệu Phải Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Theo Điểm b, Khoản 2, Điều 14, Luật Thuế GTGT năm 2024, được hướng dẫn chi tiết tại Khoản 2, Điều 26, Nghị định 181/2025/NĐ-CP, cơ sở kinh doanh phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào (kể cả hàng hóa nhập khẩu) có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên (đã bao gồm thuế GTGT) để được khấu trừ thuế.

Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt là điều kiện để khấu trừ thuế GTGT cho hóa đơn từ 5 triệu đồng

Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt được quy định tại Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024. Các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng (tín dụng, ghi nợ, trả trước), ví điện tử và các phương tiện hợp pháp khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (dẫn chiếu Khoản 3, Điều 3, Nghị định 152/2024/NĐ-CP).

Như vậy, từ ngày 01/7/2025, để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào cho các giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên, người nộp thuế bắt buộc phải sử dụng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt. Quy định này là một sự thay đổi đáng kể so với trước đây (ngưỡng 20 triệu đồng), yêu cầu các doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải đặc biệt lưu ý để tránh việc mất quyền lợi khấu trừ thuế.

2. Chia Nhỏ Hóa Đơn Dưới 5 Triệu Để Thanh Toán Tiền Mặt Có Được Khấu Trừ Thuế GTGT?

Với quy định mới về hóa đơn đầu vào từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt, nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh thắc mắc liệu việc chia nhỏ hóa đơn một giao dịch lớn thành nhiều hóa đơn dưới 5 triệu đồng có thể giúp họ tiếp tục thanh toán tiền mặt và vẫn được khấu trừ thuế GTGT hay không.

Để xác định điều này, cần dựa vào bản chất của nghiệp vụ hóa đơn. Theo Khoản 1, Điều 9, Nghị định 123/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Khoản 3, Điều 1, Nghị định 70/2025/NĐ-CP), thời điểm lập hóa đơn đối với bán hàng hóa là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

Hành vi chia nhỏ hóa đơn để thanh toán tiền mặt có thể không được khấu trừ thuế

Điều này có nghĩa là, nếu một giao dịch chuyển giao hàng hóa, dịch vụ chỉ diễn ra một lần thì dù doanh nghiệp có tách thành nhiều hóa đơn nhỏ dưới 5 triệu đồng, về bản chất, đây vẫn là một lần mua hàng. Tổng giá trị của đơn hàng mới là yếu tố cần được xét đến để áp dụng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt.

Theo Cục Thuế, việc điều chỉnh ngưỡng từ 20 triệu xuống 5 triệu đồng nhằm tăng cường minh bạch cho các giao dịch lớn. Trước đây, khi ngưỡng là 20 triệu, cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều trường hợp cố tình chia nhỏ giao dịch để lách luật và được khấu trừ thuế. Sự thay đổi này chỉ nhằm giảm mức giới hạn, không thay đổi bản chất quy định: “Mỗi giao dịch phát sinh từ 5 triệu đồng trở lên thì người thực hiện giao dịch phải chuyển khoản. Đây là điểm mấu chốt của sự thay đổi này” – Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết.

Do đó, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần tuân thủ tuyệt đối bản chất của giao dịch. Việc cố tình chia nhỏ hóa đơn để lách quy định sẽ không giúp được khấu trừ thuế và có thể gây ra nhiều rủi ro pháp lý.

3. Chia Nhỏ Hóa Đơn Để Tránh Thanh Toán Chuyển Khoản Có Bị Phạt Không?

Như đã phân tích ở trên, nghĩa vụ thuế phát sinh dựa trên tổng giá trị hàng hóa tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng. Do đó, bên bán có trách nhiệm xuất hóa đơn dựa trên tổng giá trị thực tế của giao dịch. Việc cố tình chia nhỏ hóa đơn thành nhiều khoản dưới 5 triệu đồng để thanh toán tiền mặt sẽ tạo ra rủi ro pháp lý cho cả bên bán và bên mua.

Quy định mức phạt khi chia nhỏ hóa đơn để lách luật thuế

Theo Điều 24 và Điều 28, Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được bổ sung bởi Khoản 3, Điều 1, Nghị định 102/2021/NĐ-CP), hành vi này có thể bị xử lý vì xuất hóa đơn không đúng thời điểm hoặc sử dụng hóa đơn không hợp pháp:

• Đối với bên bán:
  • Có thể bị phạt tiền từ 4-8 triệu đồng cho hành vi xuất hóa đơn không đúng thời điểm.
  • Phạt từ 20-50 triệu đồng nếu có hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc lập hóa đơn khống nhằm trục lợi.
  • Trường hợp vi phạm nhiều lần có thể đối diện với tình tiết tăng nặng và bị phạt ở mức cao nhất của khung hình phạt.
• Đối với bên mua:
  • Sẽ không được khấu trừ thuế GTGT đối với tổng các hóa đơn đã chia nhỏ.
  • Các khoản chi phí tương ứng cũng sẽ không được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Tóm lại, từ ngày 01/7/2025, mọi giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên không được thanh toán không dùng tiền mặt sẽ không đủ điều kiện khấu trừ thuế GTGT. Việc cố tình chia nhỏ hóa đơn để lách quy định không chỉ dẫn đến việc bị xử phạt hành chính mà còn khiến doanh nghiệp mất đi quyền lợi khấu trừ thuế và không được tính chi phí hợp lý. Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật và tránh các rủi ro không đáng có, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần cẩn trọng trong việc lập hóa đơn và thực hiện thanh toán, đồng thời cập nhật thông tin thường xuyên và tham khảo ý kiến chuyên gia khi cần thiết.