Hộ kinh doanh xuất hóa đơn tháng 12/2025: Giải pháp khi quy định thay đổi

Hộ kinh doanh đang phải đối mặt với những vướng mắc pháp lý quan trọng liên quan đến việc xuất hóa đơn vào tháng 12/2025, giai đoạn chuyển giao giữa các quy định cũ và mới. Đặc biệt, việc chuyển đổi từ phương pháp khoán thuế sang kê khai và bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử từ ngày 01/01/2026 đã đặt ra nhiều thách thức cho các hộ kinh doanh, nhất là những trường hợp có doanh thu nhỏ.

Một tình huống cụ thể minh họa cho vấn đề này là trường hợp của bà Nguyễn Thị Thu Hiền, chủ hộ kinh doanh sản xuất điện năng lượng mặt trời. Chỉ số điện của hộ kinh doanh này trong tháng 12/2025 được điện lực chốt từ ngày 01/12 đến 31/12/2025, với thông báo cung cấp hóa đơn vào ngày 05/01/2026. Tuy nhiên, việc xuất hóa đơn cho kỳ này gặp khó khăn do từ ngày 01/01/2026, các hộ kinh doanh không còn áp dụng phương pháp khoán thuế mà phải chuyển sang kê khai và sử dụng hóa đơn điện tử.

Theo bình quân năm 2025, tổng doanh thu của hộ bà Hiền dưới 160 triệu đồng/năm, do đó từ năm 2026, hộ này không thuộc diện nộp thuế GTGT và không thuộc đối tượng bắt buộc sử dụng máy tính tiền. Mặc dù vậy, cơ quan thuế không thực hiện xuất hóa đơn cho tháng 12/2025 theo phương thức cũ mà yêu cầu hộ kinh doanh phải tự mua phần mềm để xuất hóa đơn. Điều này gây ra một gánh nặng không nhỏ, khi doanh thu tháng 12/2025 chỉ khoảng 13 triệu đồng nhưng chi phí mua phần mềm có thể lên tới khoảng 1 triệu đồng, chỉ để sử dụng cho duy nhất một tháng và không có nhu cầu tiếp tục sử dụng trong các năm sau. Bà Hiền đã đề nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn việc xuất hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ thuế trong trường hợp này để đảm bảo tuân thủ quy định mà vẫn hợp lý về chi phí.

Tổng quan về chính sách chuyển đổi thuế và hóa đơn đối với hộ kinh doanh

Sự thay đổi này xuất phát từ các định hướng chính sách nhằm hiện đại hóa công tác quản lý thuế và khuyến khích hộ kinh doanh phát triển chuyên nghiệp hơn.

Xóa bỏ hình thức thuế khoán

Theo Khoản 7 Mục III Nghị Quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, một trong những nhiệm vụ và giải pháp quan trọng là:

“Rà soát, hoàn thiện khung khổ pháp lý về kinh doanh cá thể; thu hẹp tối đa sự chênh lệch, tạo mọi điều kiện thuận lợi về tổ chức quản trị và chế độ tài chính, kế toán để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Đẩy mạnh số hóa, minh bạch hóa, đơn giản hóa, dễ tuân thủ, dễ thực hiện đối với chế độ kế toán, thuế, bảo hiểm… để khuyến khích chuyển đổi hộ kinh doanh sang hoạt động theo mô hình doanh nghiệp. Xóa bỏ hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh chậm nhất trong năm 2026.”

Quyết định số 3389/QĐ-BTC ngày 06/10/2025 của Bộ Tài chính về việc phê duyệt đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán” cũng đặt ra mục tiêu cụ thể: “Đảm bảo hộ kinh doanh áp dụng phương pháp tự khai, tự nộp thuế từ ngày 01/01/2026”.

Quy định về phương pháp kê khai và hóa đơn điện tử

Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 ngày 13/6/2019 đã đưa ra các quy định cụ thể về việc xác định mức thuế và áp dụng hóa đơn điện tử:

• Xác định mức thuế (Điều 51):

  • Khoản 1 quy định cơ quan thuế xác định số tiền thuế phải nộp theo phương pháp khoán thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ.
  • Khoản 5 nêu rõ: “Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có quy mô về doanh thu, lao động đáp ứng từ mức cao nhất về tiêu chí của doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phải thực hiện chế độ kế toán và nộp thuế theo phương pháp kê khai.”

• Nguyên tắc lập, quản lý, sử dụng hóa đơn điện tử (Điều 90):

  • Khoản 2 quy định: “Trường hợp người bán có sử dụng máy tính tiền thì người bán đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử được khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế.”

• Áp dụng hóa đơn điện tử (Điều 91):

  • Khoản 3 quy định: “Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc trường hợp quy định tại khoản 5 Điều 51 của Luật này và các trường hợp xác định được doanh thu khi bán hàng hóa, dịch vụ sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ”.

Để cụ thể hóa các quy định trên, Khoản 1 Điều 11 Nghị định số 70/2025/NĐ-CP ngày 20/3/2025 của Chính phủ đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP, quy định về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Theo đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có mức doanh thu hằng năm từ 01 tỷ đồng trở lên và các doanh nghiệp có hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng sẽ sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế.

Ý kiến từ Cơ quan Thuế về vướng mắc hóa đơn tháng 12/2025

Thuế cơ sở 6 tỉnh Lâm Đồng đã đưa ra ý kiến về vấn đề này, khẳng định rằng theo các quy định trên, từ ngày 01/01/2026, các hộ kinh doanh được quản lý thuế theo phương pháp kê khai và được đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối với dữ liệu của cơ quan thuế.

Tuy nhiên, cơ quan này cũng thừa nhận một thực tế quan trọng: hiện nay, chưa có quy định, hướng dẫn cụ thể về việc cấp hóa đơn theo từng lần phát sinh đối với các hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai. Đây chính là mấu chốt gây ra vướng mắc cho các hộ kinh doanh như trường hợp của bà Hiền, đặc biệt khi họ có doanh thu phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp nhưng lại không thuộc diện bắt buộc sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử lâu dài do quy mô nhỏ.

Kết luận và kiến nghị

Tình hình này cho thấy sự cần thiết của các hướng dẫn chi tiết và kịp thời từ cơ quan có thẩm quyền để giải quyết các vướng mắc phát sinh trong giai đoạn chuyển đổi quy định thuế và hóa đơn. Việc yêu cầu hộ kinh doanh tự mua phần mềm xuất hóa đơn điện tử với chi phí đáng kể cho một kỳ tính thuế duy nhất, đặc biệt khi doanh thu nhỏ, là một gánh nặng tài chính không phù hợp.

Để đảm bảo quyền lợi và tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh trong việc tuân thủ các quy định mới, đồng thời thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh, các cơ quan chức năng cần sớm ban hành các hướng dẫn cụ thể. Điều này bao gồm việc xem xét các phương án hỗ trợ hoặc giải pháp tạm thời cho việc xuất hóa đơn trong giai đoạn chuyển tiếp, nhằm giảm thiểu chi phí và tạo điều kiện cho hộ kinh doanh thích nghi với mô hình quản lý thuế mới.

Tài liệu tham khảo

• Nghị Quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
• Quyết định số 3389/QĐ-BTC ngày 06/10/2025 của Bộ Tài chính về việc phê duyệt đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán”.
• Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 ngày 13/6/2019.
• Nghị định số 70/2025/NĐ-CP ngày 20/3/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ.