Hộ Kinh Doanh Là Gì? Toàn Bộ Thông Tin Cần Biết Cho Năm 2026

Posted on by admin

Bạn đang ấp ủ ý định kinh doanh nhỏ lẻ như mở quán cà phê, bán hàng online, hay một cửa hàng tạp hóa? Mô hình hộ kinh doanh thường là lựa chọn khởi đầu được nhiều người ưu tiên. Tuy nhiên, để hoạt động hợp pháp và hiệu quả, việc hiểu rõ Hộ Kinh Doanh Là Gì, cách thức đăng ký, nộp thuế và các nghĩa vụ liên quan là vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện và cập nhật nhất về mô hình kinh doanh này, giúp bạn hệ thống lại mọi thông tin cần thiết.

1. Hộ Kinh Doanh Là Gì? Đặc Điểm Chi Tiết

Hộ kinh doanh là một trong các loại hình kinh doanh phổ biến, được định nghĩa là hình thức kinh doanh nhỏ lẻ do một cá nhân hoặc các thành viên trong một hộ gia đình đứng ra đăng ký. Họ sẽ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các hoạt động kinh doanh.

Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân và không được phép thành lập chi nhánh hay văn phòng đại diện. Trong trường hợp nhiều người trong hộ gia đình cùng đăng ký, họ cần ủy quyền cho một người làm đại diện, và người này sẽ được ghi nhận là chủ hộ kinh doanh.

Đặc điểm nổi bật của hộ kinh doanh bao gồm:

  • Không có tư cách pháp nhân như doanh nghiệp.
  • Chỉ được phép thành lập duy nhất một hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc.
  • Không được mở chi nhánh, văn phòng đại diện.
  • Được phép kinh doanh tại nhiều địa điểm, nhưng phải đăng ký một nơi làm trụ sở chính và thông báo cho cơ quan quản lý thuế tại các địa điểm kinh doanh còn lại.
  • Chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân của mình.
  • Mã số hộ kinh doanh đồng thời là mã số thuế, được cấp bởi cơ quan thuế thông qua hệ thống đăng ký hộ kinh doanh cấp xã.

Hộ kinh doanh là hình thức kinh doanh nhỏ lẻ do cá nhân hoặc hộ gia đình thực hiện.Hộ kinh doanh là hình thức kinh doanh nhỏ lẻ do cá nhân hoặc hộ gia đình thực hiện.

2. Phân Biệt Giữa Cá Nhân Kinh Doanh Và Hộ Kinh Doanh

Trong thực tế, cá nhân kinh doanh thường được hiểu là người kinh doanh độc lập, không liên quan đến hộ gia đình. Ngược lại, hộ kinh doanh có thể do một hoặc nhiều người trong hộ gia đình cùng đứng tên và cùng hoạt động.

Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành tại Việt Nam, cả cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh đều được gọi chung là “hộ kinh doanh”. Do đó, các quy định quản lý và thuế sẽ được áp dụng chung cho cả hai hình thức này.

3. Mã Số Thuế Của Hộ Kinh Doanh: Cập Nhật Mới Nhất 2026

Hiện nay, hộ kinh doanh được cấp mã số thuế ngay sau khi hoàn tất thủ tục đăng ký kinh doanh. Mã số thuế này là một dãy số duy nhất, được Hệ thống ứng dụng đăng ký thuế tạo ra và truyền sang Hệ thống đăng ký hộ kinh doanh, sau đó được in trực tiếp trên Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.

Đặc biệt, từ ngày 01/7/2025, theo Thông tư 86/2024/TT-BTC và Nghị định 168/2025/NĐ-CP, mã số thuế của hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ được thay thế bằng số định danh cá nhân. Đây là một bước tiến quan trọng nhằm chuẩn hóa dữ liệu và đơn giản hóa các thủ tục thuế trong toàn bộ hệ thống quản lý.

Chủ hộ kinh doanh hiện hành cần lưu ý các cách xử lý sau tùy thuộc vào trường hợp cụ thể:

Trường hợp Cách xử lý
Chưa có mã số thuế cá nhân Thực hiện đăng ký thuế lần đầu trực tiếp tại Chi cục Thuế nơi cư trú hoặc qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Đã có mã số thuế cá nhân – Nếu thông tin đã khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (CSDLQGDC), hệ thống cơ quan thuế sẽ tự động cập nhật sang số định danh cá nhân mà không cần đăng ký lại.
– Nếu có sai sót, người nộp thuế cần liên hệ với Chi cục Thuế quản lý trực tiếp để điều chỉnh thông tin kịp thời.
Được cấp nhiều hơn 1 mã số thuế Người nộp thuế cần cung cấp thông tin định danh cá nhân cho các mã đã cấp để hợp nhất toàn bộ dữ liệu về một mã duy nhất gắn với số định danh cá nhân.

Mã số thuế hộ kinh doanh là số định danh cá nhân của chủ hộ kinh doanh.Mã số thuế hộ kinh doanh là số định danh cá nhân của chủ hộ kinh doanh.

4. Ai Có Thể Thành Lập Hộ Kinh Doanh? Điều Kiện & Ngoại Lệ

Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh có thể được thành lập bởi:

  • Cá nhân là công dân Việt Nam có đầy đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định của Bộ luật Dân sự.
  • Hộ gia đình bao gồm các thành viên là công dân Việt Nam, trong đó có một người được ủy quyền làm đại diện để thực hiện việc đăng ký và quản lý hộ kinh doanh.

Cần lưu ý rằng không phải tất cả các hoạt động kinh doanh đều cần đăng ký hộ kinh doanh. Các hộ gia đình sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, làm muối, hoặc các hoạt động nhỏ lẻ như bán rong, buôn chuyến, hoặc buôn bán gì ở nông thôn với thu nhập thấp thường không cần đăng ký hộ kinh doanh. Ngoại lệ là khi các hoạt động này thuộc lĩnh vực đầu tư kinh doanh có điều kiện theo quy định của UBND cấp tỉnh. Những mặt hàng kinh doanh ở nông thôn có thể đa dạng, nhưng tùy thuộc vào quy mô và loại hình, việc đăng ký có thể không bắt buộc.

Công dân Việt Nam đủ năng lực dân sự hoặc hộ gia đình đều có thể đăng ký hộ kinh doanh trừ một số hoạt động nhỏ lẻ không cần đăng ký theo quy định.Công dân Việt Nam đủ năng lực dân sự hoặc hộ gia đình đều có thể đăng ký hộ kinh doanh trừ một số hoạt động nhỏ lẻ không cần đăng ký theo quy định.

5. Hướng Dẫn Đăng Ký Hộ Kinh Doanh Năm 2026

Từ ngày 01/7/2025, theo quy định tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP, việc đăng ký hộ kinh doanh sẽ được thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đặt trụ sở kinh doanh, thay vì cấp huyện như trước đây. Người đăng ký có thể chọn nộp hồ sơ trực tiếp hoặc trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Quy trình đăng ký hộ kinh doanh bao gồm 3 bước chính sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

  • Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh (theo mẫu quy định).
  • Bản sao Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân của cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình.
  • Văn bản ủy quyền có công chứng/chứng thực nếu hộ gia đình cử người đại diện.

Bước 2: Nộp hồ sơ đăng ký

  • Nộp trực tiếp tại bộ phận một cửa của UBND cấp xã nơi đặt trụ sở kinh doanh.
  • Hoặc nộp trực tuyến tại dichvucong.gov.vn bằng chữ ký số.

Bước 3: Nhận kết quả

  • Trong vòng 03 ngày làm việc, nếu hồ sơ hợp lệ, UBND cấp xã sẽ cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và gửi thông tin sang hệ thống thuế để cấp mã số hộ kinh doanh (cũng là mã số thuế).
  • Trong trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan tiếp nhận sẽ thông báo cụ thể để người nộp sửa đổi, bổ sung kịp thời.

Có thể đăng ký hộ kinh doanh trên Cổng dịch vụ công quốc gia.Có thể đăng ký hộ kinh doanh trên Cổng dịch vụ công quốc gia.

6. Nghĩa Vụ Nộp Thuế Đối Với Hộ Kinh Doanh

Tùy theo quy mô, ngành nghề và mức doanh thu, hộ kinh doanh có thể phải nộp các loại thuế sau:

  • Thuế giá trị gia tăng (GTGT)
  • Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)
  • Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường (áp dụng cho các loại hàng hóa/dịch vụ đặc thù).

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) được thông qua ngày 10/12/2025, từ ngày 1/1/2026, các hộ và cá nhân sản xuất, kinh doanh có mức doanh thu hàng năm từ 500 triệu VND trở lên (tính theo năm dương lịch) sẽ phải đóng thuế GTGT và thuế TNCN. Việc hiểu rõ thuế khoán hộ kinh doanh và các quy định liên quan là rất quan trọng để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Người nộp thuế có thể thực hiện nghĩa vụ thuế qua ba hình thức:

Tùy vào doanh thu và ngành nghề, hộ kinh doanh có thể nộp thuế theo phương pháp khoán hoặc kê khai.Tùy vào doanh thu và ngành nghề, hộ kinh doanh có thể nộp thuế theo phương pháp khoán hoặc kê khai.

7. Hướng Dẫn Đóng Bảo Hiểm Xã Hội (BHXH) Bắt Buộc Cho Hộ Kinh Doanh

Từ ngày 01/7/2025, theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh chính thức thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc.

Mức đóng BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh được tính như sau:

  • Tổng tỷ lệ đóng: 25% mức tiền lương làm căn cứ đóng. Trong đó, 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất, và 3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
  • Tiền lương làm căn cứ đóng do chủ hộ tự lựa chọn, nhưng không thấp hơn mức tham chiếu và không vượt quá 20 lần mức tham chiếu.

Hiện tại, mức tham chiếu được hiểu là mức lương cơ sở, đang áp dụng là 2.340.000 VND/tháng (theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP). Như vậy, mức đóng tối thiểu hàng tháng là:

25% x 2.340.000 đồng = 585.000 đồng/tháng

Chủ hộ kinh doanh có thể linh hoạt chọn phương thức đóng theo tháng, quý hoặc 6 tháng một lần, tùy theo điều kiện tài chính cá nhân.

Việc đóng BHXH bắt buộc mang lại nhiều quyền lợi lâu dài như lương hưu, chế độ tử tuất, thai sản, và ốm đau. Do đó, hộ kinh doanh cần theo dõi và thực hiện đúng thời hạn để đảm bảo quyền lợi của mình và tránh các vi phạm hành chính không đáng có.

Việc nắm vững các quy định về hộ kinh doanh là gì, cũng như các nghĩa vụ liên quan đến thuế và bảo hiểm xã hội, là yếu tố then chốt giúp bạn khởi sự và duy trì hoạt động kinh doanh một cách bền vững. Hãy luôn cập nhật thông tin pháp luật để đảm bảo tuân thủ và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh của mình.

Tài liệu tham khảo

  1. Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp.
  2. Thông tư 86/2024/TT-BTC về đăng ký thuế.
  3. Bộ luật Dân sự (các quy định liên quan đến năng lực hành vi dân sự).
  4. Cổng Dịch vụ công quốc gia (dichvucong.gov.vn).
  5. Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) được thông qua ngày 10/12/2025.
  6. Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
  7. Nghị định 73/2024/NĐ-CP (quy định về mức lương cơ sở).
Xem thêm:

Để lại một bình luận

Hotline: 0869 836 xxx Liên Hệ Chúng Tôi Nhắn tin Facebook Zalo: 0869 836 xxx