Bài Cúng Mở Cửa Mả 3 Ngày: Nghi Thức Tâm Linh Quan Trọng Trong Tang Lễ Việt

Trong văn hóa tâm linh của người Việt, mỗi nghi thức tang lễ đều mang một ý nghĩa sâu sắc, thể hiện lòng thành kính và tình yêu thương của người sống dành cho người đã khuất. Đặc biệt, bài cúng mở cửa mả 3 ngày là một nghi lễ vô cùng quan trọng, giúp linh hồn người quá cố được an yên và thuận lợi bước sang thế giới bên kia. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ nguồn gốc, ý nghĩa cũng như cách thực hiện nghi lễ này một cách chuẩn xác.

Bài viết này của Hỗ Trợ FM sẽ đi sâu vào tìm hiểu về nghi thức bài cúng mở cửa mả 3 ngày, giúp bạn thực hiện đúng phong tục truyền thống và thể hiện trọn vẹn tấm lòng hiếu thảo, thành kính.

1. Ý Nghĩa Sâu Sắc Của Lễ Cúng Mở Cửa Mả 3 Ngày

Nghi lễ cúng mở cửa mả 3 ngày có nguồn gốc từ Trung Quốc và dần được du nhập, trở thành một phần không thể thiếu trong phong tục tang lễ của người Việt. Nghi lễ này thường được tiến hành vào ngày thứ ba sau khi người mất được an táng, với niềm tin rằng đây là thời điểm linh hồn người thân có thể rời bỏ thế giới trần tục, siêu thoát và bước vào cảnh giới an yên.

Theo quan niệm dân gian, trong ba ngày đầu sau khi chôn cất, linh hồn người đã khuất vẫn còn vương vấn cõi trần, chưa hoàn toàn siêu thoát. Vì vậy, việc thực hiện bài cúng mở cửa mả 3 ngày đóng vai trò như một nghi thức dẫn dắt, giúp vong linh được giải thoát khỏi những ràng buộc trần thế. Hành động này không chỉ thể hiện lòng hiếu kính, tưởng nhớ sâu sắc của con cháu đối với người đã khuất mà còn mang lại sự an tâm cho gia đình, tin rằng người thân của mình đã ra đi thanh thản.

Bên cạnh đó, nghi thức này còn chứa đựng ý nghĩa nhân văn sâu sắc, phản ánh niềm tin vào vòng luân hồi chuyển kiếp và ước nguyện cho người đã mất sớm được tái sinh vào một kiếp sống tốt đẹp hơn.

2. Văn Khấn Mở Cửa Mả 3 Ngày Chuẩn Phong Tục

Để nghi lễ cúng mở cửa mả được diễn ra trang trọng và đúng mực, việc đọc Văn Khấn Mở Cửa Mả là hết sức cần thiết. Dưới đây là bài văn khấn chi tiết, đầy đủ:

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư phật mười phương.
Con lạy Đức Đương cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương.
Con kính lạy ngài Đô trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy chư gia tiên Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ tỷ.

Hôm nay là ngày……tháng……năm…….
Con trai trưởng (hoặc cháu đích tôn) là ………..
Vâng theo lệnh của mẫu thân (nếu là mẹ hoặc phụ mẫu nếu là cha), các chú bác, cùng anh rể, chị gái, các em trai gái dâu rể, con cháu nội ngoại kính lạy.

Nay nhân ngày lễ Tế Ngu theo nghi lễ cổ truyền,
Kính dâng lễ mọn biểu lộ lòng thành.
Trước linh vị của: Hiển…………..chân linh.
Xin kính cẩn trình thưa rằng:

Than ôi! Trên tòa Nam cực, lác đác sao thưa; (nếu khóc cha hoặc ôi là Bắc đẩu nếu khóc mẹ).
Trước chấn Giao trì, tối mờ mấy khóa.
Cứ tạo hóa làm chi ngang ngửa thế, bỉ khích câu, khen khéo trêu người.
Chữ cương thường nghĩ lại ngậm ngùi thay, tình hiếu dưỡng chưa yên thỏa dạ.
Ơn nuôi nấng áo dày cám nặng, biển trời khôn xiết biết công lao.
Nghĩ sớm hôm ấp lạnh quạt nồng, tạ tắc những hiếm chưa báo quả;
Ngỡ âu! Nhà Thung (nếu là cha hoặc Nhà Huyên nếu là mẹ) khuất nẻo, trời mây cách trở muôn trùng;
Chín Suối mờ sương, âm dương xa với nỗi ngả.
Trông xe hạc lốm đốm ẩn bồng, cảm cảnh cuộc phù sinh chưa mấy, gót tiên du đã lánh cõi trần ai.
Rồi khép tầm. Ấy nay trong lòng, thương thay hồn bất tử về đâu, cửa Phật đâu biết nhờ ai hiển hóa.
Suối vàng thăm thẳm, sáng phụ thân (hoặc mẫu thân) một mình lìa khỏi,
Giọt ngọc đầm đìa, ơn con cháu, hai hàng lụy chảy.
Lễ Sơ Ngu (hoặc Tái Ngu, Tam Ngu) theo tục cổ, trình bày:
Nhà đán bạc, biết lấy gì để dụng giả.
Đành đã biết: Đất nghĩa trời kinh, nào chứ ba tuần nghi tiết, đủ lễ báo ơn.
Cúng gọi là: lương cam chín nước, họa may chín suối anh linh, được về yên thỏa.
Ôi! Thương ôi!
Chợt con lễ bạc tâm thành, thành tâm kính lễ cúi xin được phù hộ độ trì.

Kính cáo!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

3. Hướng Dẫn Thực Hiện Nghi Thức Cúng 3 Ngày Mở Cửa Mả

Nghi lễ cúng mở cửa mả 3 ngày đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo và thực hiện đúng theo các bước truyền thống để đảm bảo sự linh thiêng.

3.1. Lễ vật cần chuẩn bị

Trong nghi lễ tiến hành bài cúng mở cửa mả, gia chủ cần chuẩn bị đầy đủ các lễ vật sau để thể hiện lòng thành kính với người đã khuất và cầu mong sự phù hộ cho gia đình:

• Thang bẹ chuối: Được làm từ bẹ chuối với số bậc tùy theo giới tính của người mất (nam bảy bậc, nữ chín bậc).
• Cây mía lau: Đi kèm với giấy tiền vàng mã, dâng lên với ý nghĩa hỗ trợ linh hồn người quá cố trong hành trình về cõi âm.
• Hoa và trái cây: Hai bình hoa và hai đĩa trái cây, phân chia rõ ràng để cúng đất đai và vong linh người mất.
• Ống trúc: Ba ống trúc dài bốn tấc, chứa muối và nước ở hai đầu.
• Các vật phẩm khác: Trầu cau, ngũ đậu, bài vị, chè xôi, tam sên cùng với trà, rượu và chim phóng sinh.

3.2. Ý nghĩa sâu xa của các lễ vật

Mỗi lễ vật trong nghi lễ đọc văn cúng mở cửa mả đều mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của người sống dành cho người đã khuất trong hành trình sang thế giới bên kia:

• Cây thang nam 7 tấc, nữ 9 tấc: Được chuẩn bị với niềm tin đây là phương tiện giúp vong linh có thể “leo” khỏi huyệt mộ, vượt qua ranh giới giữa hai cõi âm – dương.
• Gạo, muối, nước cùng năm loại đậu: Dâng cúng nhằm đảm bảo người đã mất có đầy đủ lương thực, không bị đói khát trên đường sang thế giới bên kia.
• Cây mía lau với 9 đốt: Mang biểu tượng của chữ “cửu lao” (chín lần khó nhọc), nhắc nhở về ân tình sinh thành dưỡng dục, đồng thời tượng trưng cho sự bền bỉ, trường tồn.
• Con gà con: Mang ý nghĩa đặc biệt, biểu trưng cho sự lạc lõng, bơ vơ và đồng thời đóng vai trò như một “gà linh”, giúp đánh thức vong hồn, dẫn đường cho họ thoát khỏi u mê.

Gia đình chuẩn bị lễ vật cúng mở cửa mả 3 ngày

3.3. Nghi thức cúng 3 ngày mở cửa mả

Quy trình thực hiện nghi thức cúng 3 ngày mở cửa mả cần tuân thủ các bước sau:

1. Thắp hương và khấn nguyện: Trước khi tiến hành bài cúng mở cửa mả 3 ngày, gia chủ sẽ thắp hương, khấn với chư vị tôn thần, xin phép mở cửa mả và mời vong linh trở về chứng giám buổi lễ.
2. Tụng kinh và nghi lễ phụ: Khi thầy cúng bắt đầu tụng kinh, các thành viên trong gia đình cũng tham gia bằng cách giữ phần đầu và thực hiện các nghi thức kèm theo.
3. Rải đậu và niệm Phật: Một người đại diện sẽ cầm cây mía lau và lồng chim, theo chân thầy cúng đi quanh khu mộ, vừa niệm phật vừa rải đậu, tượng trưng cho sự thanh sạch và con đường an nhiên của vong linh.
4. Phóng sinh chim: Sau khi hoàn thành ba vòng quanh mộ, nghi thức phóng sinh chim được tiến hành, mang ý nghĩa giải thoát và cầu nguyện cho linh hồn được nhẹ nhàng siêu thoát.
5. Hóa vàng mã và cúng an linh: Kết thúc buổi lễ đọc văn khấn mở cửa mả, gia đình sẽ hóa vàng mã để tiễn đưa người đã khuất và tạ ơn thần linh, trước khi tiếp tục nghi thức cúng an linh tại gia, giúp linh hồn yên ổn trong không gian quen thuộc của gia đình.

Người thân thực hiện nghi thức cúng mở cửa mả tại mộ

4. Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Thực Hiện Bài Cúng Mở Cửa Mả

Để nghi lễ cúng mở cửa mả diễn ra suôn sẻ và đúng với tín ngưỡng, gia đình cần lưu ý một số điều quan trọng sau:

• Thời điểm thực hiện: Khi thực hiện bài cúng mở cửa mả 3 ngày, cần chú ý đến thời điểm tiến hành. Nghi lễ này thường diễn ra sau bảy ngày kể từ khi gia đình làm lễ nhập trạch.
• Quần áo người mất: Để giúp linh hồn người đã khuất dễ dàng nhận biết và nhập hồn, có thể chôn hoặc hỏa táng quần áo của họ ngay bên cạnh phần mộ trong lúc cúng.
• Thay thế cây mía: Ngoài việc sử dụng cây mía như truyền thống, bạn có thể thay thế bằng các loại cây có đốt khác như tre hoặc trúc. Đồng thời, nên buộc khăn tang của người mất lên ngọn cây và treo thêm chuông gió để dẫn đường cho họ.
• Chọn gà cúng: Khi chọn gà cúng, nên ưu tiên gà trống mới tập gáy vì chúng chưa bị tác động bởi môi trường xung quanh, đảm bảo sự linh thiêng và thuận lợi cho nghi lễ.
• Vàng mã: Vàng mã cần được đặt vào quần áo của người quá cố đã qua thời gian ủ mục thay vì mua ngoài chợ và đốt ngay, nhằm giữ đúng tinh thần và phong tục truyền thống.

Các lưu ý quan trọng khi thực hiện lễ cúng mở cửa mả

Lời Kết

Bài cúng mở cửa mả 3 ngày không chỉ là một nghi thức thể hiện lòng thành kính sâu sắc đối với người đã khuất mà còn mang ý nghĩa tâm linh quan trọng, giúp linh hồn an yên và thuận đường siêu thoát. Đây là một phần không thể thiếu trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, thể hiện sự hiếu nghĩa và gắn kết tâm linh bền chặt giữa người sống và người đã khuất.

Việc hiểu rõ và thực hiện đúng các nghi lễ này không chỉ góp phần duy trì nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn mang lại sự bình an, thanh thản cho những người ở lại. Hỗ Trợ FM hy vọng bài viết này đã cung cấp những thông tin hữu ích giúp bạn thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn và ý nghĩa nhất.