“Người của Công Chúng”: Áp Lực, Quyền Lực Và Sự Chuyên Nghiệp Không Thể Thiếu

Khi một cá nhân bước vào thế giới giải trí hay bất kỳ lĩnh vực nào có sự hiện diện rộng rãi trước truyền thông, họ nghiễm nhiên trở thành “người của công chúng”. Khái niệm này đồng nghĩa với việc họ không còn hoàn toàn thuộc về riêng bản thân hay gia đình, mà đã trở thành một phần của media mass, và công chúng nắm giữ quyền lực to lớn đối với họ. Mối quan hệ tương tác này mang tính hai chiều: người nổi tiếng có thể định hướng dư luận, tạo ra xu hướng cho một đám đông khổng lồ, nhưng ngược lại, chính đám đông ấy cũng có thể dễ dàng hạ bệ họ. Đây là một mối quan hệ biện chứng, đòi hỏi sự công bằng và chuyên nghiệp.

Áp Lực Và Quyền Phán Xét Từ Công Chúng

Khi đã là một “người của công chúng”, bạn phải chấp nhận rằng công chúng có quyền khen ngợi, chỉ trích tùy ý, dựa trên cảm hứng của họ. Họ có quyền can thiệp vào đời sống riêng tư, từ chuyện tình cảm đến những hành vi nhỏ nhặt nhất, và sẵn sàng bình luận, thậm chí là chỉ trích gay gắt. Không chỉ ở Việt Nam, mà cả ở phương Tây, sự can thiệp này còn mạnh mẽ hơn. Các cụm từ như “stupid” được dùng thường xuyên cho các “Public figure”, bất kể họ có thông minh đến đâu. Công chúng yêu cầu người nổi tiếng phải luôn xuất hiện hoàn hảo, ngay cả khi ăn hay ngủ gật. Điều này lý giải vì sao các ngôi sao Hollywood thường chuẩn bị trang phục cho các giải thưởng lớn trước cả năm và phải dùng thuốc an thần vì căng thẳng. Một bộ váy không được lòng công chúng có thể khiến họ bị chỉ trích suốt cả năm trời.

Khen Chê Và Soi Móu Đời Tư: Gánh Nặng Từ Paparazzi Và Báo Lá Cải

Trong nửa thế kỷ qua, sự ra đời của các tờ báo lá cải như Voici đã cho thấy rõ xu hướng này. Những tờ báo này chuyên đăng tải hình ảnh do paparazzi chụp, thường là những khoảnh khắc “kém duyên” như ngôi sao ngã, hở nội y, hay những hình ảnh đời thường không hoàn hảo. Chúng luôn nằm trong danh sách bán chạy nhất vì một bộ phận công chúng yêu thích điều đó. Paparazzi làm việc không ngừng nghỉ, rình rập ở mọi góc khuất để săn những bức ảnh “xấu xí” rồi bán lại với giá cao. Các ngôi sao thường xuyên bày tỏ sự phẫn nộ với paparazzi và chủ bút, ước muốn có thể “trừng phạt” họ vì sự xâm phạm quyền riêng tư này.

Hậu Quả Từ Phát Ngôn Và Hành Vi: Bài Học Đắt Giá Cho Người Nổi Tiếng

Là “người của công chúng”, mọi phát ngôn và hành vi đều nằm dưới sự phán xét. Nhiều ngôi sao đã mất đi các hợp đồng biểu diễn hay quảng cáo bạc triệu chỉ vì một lời nói vô tình. Điển hình là trường hợp của Sharon Stone vào năm 2008. Chỉ vì lỡ miệng bình luận trận động đất ở Tứ Xuyên là “quả báo” cho hành động của Trung Quốc với Tây Tạng, nữ minh tinh của phim “Bản năng gốc” đã bị tẩy chay mạnh mẽ tại đất nước tỷ dân, dẫn đến việc mất trắng các hợp đồng quảng cáo.

Nếu so sánh, công chúng ở Việt Nam vẫn còn được xem là “lành tính” hơn. Ngược lại, luật “phong sát” ở Trung Quốc là một ví dụ kinh điển về quyền lực của công chúng và nhà nước. Chỉ trong vòng hai năm, hàng loạt ngôi sao Hoa ngữ hàng đầu như Ngô Diệc Phàm, Triệu Vy, Trịnh Sảng đã bị loại bỏ khỏi ngành giải trí, kết thúc vĩnh viễn sự nghiệp vì những vấn đề đạo đức và hành vi không chuẩn mực.

Chính vì những áp lực này, giới giải trí chuyên nghiệp ở Hàn Quốc luôn có cả ê-kíp để kiểm soát mọi khía cạnh của ngôi sao, từ phát ngôn, trang phục, hành vi đến cả đời sống tình ái. Các công ty giải trí không chỉ nâng đỡ hình ảnh mà còn giúp nghệ sĩ tránh xa scandal. Các ngôi sao trẻ thậm chí còn được cung cấp sẵn danh sách câu hỏi phỏng vấn thường gặp kèm theo câu trả lời mẫu để tránh “vạ miệng” hay phát ngôn thiếu suy nghĩ. Tóm lại, mọi hoạt động của người nổi tiếng đều cần được quản lý hình ảnh một cách chặt chẽ.

Hình ảnh minh họa áp lực của người nổi tiếng trước công chúng

Áp lực khủng khiếp này là một trong những nguyên nhân khiến nhiều ngôi sao Hàn Quốc và Hollywood phát bệnh, thậm chí tự tử. Việc một ngôi sao đang ở đỉnh cao danh vọng, tiền tài và sắc đẹp bỗng nhiên tìm đến cái chết không phải là hiếm ở nước ngoài, nhưng hiếm ở Việt Nam. Đó chính là cái giá phải trả cho danh xưng “người của công chúng”, và những người chuyên nghiệp chấp nhận nó như một phần tất yếu.

“Người Của Công Chúng” Phải Sống Vì Công Chúng

Khi đã là “người của công chúng”, bạn cần gác lại hoàn toàn khái niệm được sống trọn vẹn cho bản thân. Một phần rất lớn cuộc đời của bạn sẽ gắn liền với công chúng, và việc sống vì công chúng là điều tất yếu. Điều này cũng đơn giản như việc bạn có thể nói cười thoải mái ở nhà, nhưng khi ra đến hành lang gặp hàng xóm, bạn không thể hành xử tương tự. Vấn đề không phải là nói gì hay làm gì là đúng, mà là nói/làm ở đâu, khi nào, đúng lúc đúng chỗ. Ở chốn đông người, giữa công chúng mà “sống thật”, thích gì nói nấy, muốn gì làm nấy không chỉ thiếu chuyên nghiệp mà còn trở nên vô duyên.

Một trong những phản biện phổ biến của người nổi tiếng là: “Công chúng nào nuôi tôi? Có những người cả đời chả xem sản phẩm của tôi, chỉ thuận miệng là chửi thì liên quan gì đến tôi mà bảo nuôi tôi?”. Đây là một sự nhầm lẫn nghiêm trọng. Chỉ cần công chúng biết đến tên bạn, bạn đã nhờ ơn họ. Một người được định nghĩa là “nổi tiếng” chính là nhờ rất nhiều người biết đến. Nếu bạn nhắc đến tên một người nào đó mà hầu hết mọi người đều gật đầu xác nhận là biết (chưa cần phải thưởng thức tác phẩm của họ), thì coi như việc đã thành. Các nhãn hàng, các chương trình truyền hình, các dự án nghệ thuật sẽ ngay lập tức muốn hợp tác. Vì vậy, không có công chúng, sẽ không có người nổi tiếng.

Chính vì lẽ đó, tất cả những “người của công chúng” hoạt động chuyên nghiệp cần thực hiện thêm một công tác chuyên nghiệp khác: “Quan hệ công chúng” (Public Relations, viết tắt là PR). PR không phải là quảng cáo, mà là một quy trình quản lý hình ảnh, phát ngôn và hành vi nhằm tạo thiện cảm với công chúng. Có thiện cảm mới có mối quan hệ tốt. Nếu một cá nhân bình thường có nhiều mối quan hệ tốt thì cuộc sống của họ đã có thể thành công, huống chi là người nổi tiếng luôn phải tiếp xúc với công chúng.

Trong các hoạt động “quan hệ công chúng”, điều tối kỵ nhất là scandal, đặc biệt là scandal phát ngôn. Việc trả treo với công chúng lại càng nên tránh. Nhiều người nổi tiếng đôi co với từng bình luận trên mạng xã hội đã thể hiện tâm thế chưa chuyên nghiệp của mình. Nếu chưa sẵn sàng tâm lý làm “người của công chúng”, chưa chấp nhận thực tế nghiệt ngã rằng cuộc sống người nổi tiếng không chỉ có màu hồng mà còn nhiều cay đắng và mất mát, thì tốt nhất hãy cứ làm một người bình thường. Ở đó, bạn sẽ tìm thấy sự bình yên, với những xung đột lớn nhất chỉ xoay quanh đồng nghiệp, bạn bè và người thân trong nhà mà thôi.

Khoảng hai thập kỷ trở lại đây, hai thuật ngữ “Quan hệ công chúng” (Public Relations, PR) và “Người của công chúng” (Public Figure) đã được sử dụng rất nhiều, hàng ngày, nhưng dường như rất ít người hiểu thấu đáo ý nghĩa và bản chất của chúng. Đặc biệt, người ta thường nhầm lẫn PR với quảng cáo, trong khi bản thân cụm từ “quan hệ công chúng” đã nói lên định nghĩa cốt lõi của nó: tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với công chúng.