Khái Niệm Hoạt Động Kinh Doanh và Hành Vi Thương Mại Theo Quy Định Pháp Luật

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển, việc hiểu rõ các khái niệm cơ bản như “hoạt động kinh doanh” và “hành vi thương mại” trở nên vô cùng quan trọng đối với mọi cá nhân và tổ chức tham gia vào các giao dịch kinh tế. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích hai khái niệm này, từ cách hiểu thông thường đến những quy định cụ thể trong hệ thống pháp luật Việt Nam, giúp độc giả có cái nhìn toàn diện và chính xác hơn về bản chất của hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế hiện đại.

Hoạt Động Kinh Doanh Là Gì?

Khái niệm về kinh doanh đã có những sự thay đổi và phát triển đáng kể để phù hợp với sự vận động của nền kinh tế thị trường.

Khái niệm phổ thông của kinh doanh

Theo Từ điển tiếng Việt, “kinh doanh” được hiểu là việc tổ chức sản xuất, buôn bán sao cho sinh lợi. Như vậy, ở nghĩa phổ thông, kinh doanh không chỉ giới hạn ở hoạt động mua bán mà còn bao gồm cả sản xuất. Điều quan trọng là không phải tất cả các hoạt động sản xuất, buôn bán đều là kinh doanh, mà chỉ những hoạt động có mục đích sinh lợi mới được coi là kinh doanh.

Khái niệm “hoạt động kinh doanh” theo pháp luật

Khi Việt Nam chuyển sang nền kinh tế thị trường, các quan hệ kinh tế có những thay đổi về chất, kéo theo đó là sự thay đổi trong tính chất của “hoạt động kinh doanh”. Điều này đòi hỏi pháp luật phải xác định lại khái niệm kinh doanh để phù hợp với các thuộc tính vốn có của nó. Trong những năm 90 của thế kỷ trước, một số văn bản luật như Luật Công ty, Luật Doanh nghiệp tư nhân năm 1990, Luật Doanh nghiệp năm 1999 và gần đây nhất là Luật Doanh nghiệp năm 2014 đã có những quy định ghi nhận khái niệm kinh doanh.

Theo quy định của các văn bản pháp luật này, “kinh doanh” là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi.

Như vậy, khác với các hành vi dân sự thuần túy khác (cũng trao đổi, cũng cung ứng dịch vụ), mục tiêu chính của kinh doanh là tạo ra lợi nhuận. Đối với các doanh nghiệp, lợi nhuận được tạo ra khi số tiền thu được từ kinh doanh (doanh thu) lớn hơn tổng chi phí (gồm chi phí đầu tư và chi phí phát sinh). Bất cứ hoạt động nào, dù về mặt hình thức giống kinh doanh nhưng mục tiêu không phải là tạo ra lợi nhuận, đều không phải là “hoạt động kinh doanh”. Pháp luật quy định, hành vi kinh doanh có mục đích sinh lợi (kiếm lời) nhưng lời hay lỗ lại không phải là vấn đề để xác định hành vi kinh doanh. Nhiều trường hợp sản xuất, buôn bán bị lỗ nhưng vẫn là kinh doanh. Dưới góc độ pháp lý, khi xác định hành vi kinh doanh, chúng ta quan tâm đến việc có hay không có mục tiêu tạo ra lợi nhuận, chứ không quan tâm đến việc thực hiện mục tiêu đó như thế nào. Có thể kết luận khái quát rằng lợi nhuận là đích cuối cùng của các nhà kinh doanh; bất cứ hoạt động nào nhằm mục đích kiếm lời trên thị trường cũng là hoạt động kinh doanh.

Hình ảnh biểu tượng luật thương mại

Tìm Hiểu Về Hành Vi Thương Mại

Bên cạnh hoạt động kinh doanh, “hành vi thương mại” cũng là một thuật ngữ quan trọng cần được làm rõ.

Khái niệm phổ thông của thương mại

Thương mại là hoạt động ra đời sớm trong lịch sử xã hội loài người, trên cơ sở sự phân công lao động xã hội, nó đã tồn tại và phát triển qua nhiều hình thái kinh tế xã hội khác nhau. Sự ra đời và phát triển của thương mại gắn liền với nền sản xuất hàng hóa. Ở nước ta, theo cách hiểu phổ thông, “thương mại” là hoạt động trao đổi hay giao lưu hàng hóa, dịch vụ trên cơ sở thuận mua vừa bán. Như vậy, khái niệm thương mại được hiểu ở nghĩa rộng hơn quan niệm thông thường về thương mại (là mua bán). Trong nội hàm của khái niệm hàm chứa nhiều loại hành vi khác ngoài mua bán, đó là “chế tạo” và “trung gian”.

Khái niệm hành vi thương mại theo pháp luật

Khi có sự phân công lao động lần thứ ba trong xã hội, thương nghiệp ra đời, xuất hiện tầng lớp chuyên mua bán các sản phẩm để kiếm lời – các thương nhân. Lúc đó, “hành vi thương mại” đã được hình thành. Ở nước ta, trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, thuật ngữ thương mại là một hoạt động ít khi được sử dụng. Chỉ đến thời kì chuyển sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, thuật ngữ thương mại mới được sử dụng trở lại. Tuy nhiên, thuật ngữ này vẫn được hiểu ở nghĩa hẹp của nó, đó là mua bán, bản chất của thương mại là quá trình trao đổi hàng hóa qua mua bán trên thị trường. Khi diễn ra quá trình hội nhập khu vực và thế giới, khái niệm thương mại đã dần được hiểu theo nghĩa rộng hơn.

Hình ảnh biểu tượng pháp luật

Khái niệm hành vi thương mại theo nghĩa rộng đã được pháp luật Việt Nam ghi nhận trong Pháp lệnh Trọng tài thương mại năm 2003 và Luật Thương mại năm 2005. Căn cứ khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại năm 2005, ta có khái niệm về hoạt động thương mại: “Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác”. Dưới góc độ học thuật, khái niệm hành vi thương mại được xem xét ở đây tương ứng với khái niệm hoạt động thương mại cụ thể: mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư…

Khuyến Nghị Từ Chuyên Gia Pháp Lý

Bài viết “Khái niệm hoạt động kinh doanh và hành vi thương mại” được chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu khoa học hoặc phổ biến kiến thức pháp luật, hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại. Bài viết có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý vị chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi nó có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.

Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý, hoặc thuê Luật sư tư vấn cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với Luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng Đài tư vấn pháp luật: (024) 66 527 527, E-mail: [email protected].

Minh họa các lợi ích của phi tập trung hóa trong tổ chức kinh doanh